Wadi's: engineering op z'n best

Engineering op z’n best:
Bekijk eventueel de video’s voor:
– catchment area and water drop
– channel design

Wadi-watte?

Wadi’s bestaan reeds zeer lang, maar worden vandaag de dag steeds meer naar de voorgrond geschoven om in tuinen een infiltratievoorziening te realiseren, die dus telkens met onregelmatige tussenpozen gevuld zijn met hemelwater. Wadi’s staan dus het merendeel droog. Ze vullen op korte tijd en zijn op korte tijd ook leeg. Wadi’s zijn ook helemaal niet diep. Vaak spreken we simpelweg over een diepte van de wadi-kom van 20 / 30 / 40 cm waarbij de wadi dient voor zowel bodem- als wandinfiltratie. Het is niet ongewoon dat de toplaag bewerkt wordt om betere infiltratie mogelijk te maken. Als de onderlaag weinig doorlatend blijkt, kan ook hier filtermateriaal toegevoegd worden. Een wadi bestaat dus uit een infiltratiekom en eventueel een infiltratiebed. Je kan wadi’s ook dieper uit- en afgraven (bijvoorbeeld 1.5m diep), zolang er maar sprake is van infiltratie maar in tuinen zie je dit vrijwel nooit toegepast. Wadi’s liggen best boven de grondwatertafel. Stel dat er toch grondwater in de wadi zou terecht komen, kan dit ijzerhoudend zijn en oxideren in de wadi-structuur (om maar een voorbeeld te geven wat grondwater kan doen…). Als de wadi gevuld zit met grondwater kan hemelwater trouwens niet meer infiltreren. Het is niet de bedoeling dat wadi’s bufferen. Wadi’s lopen dus zeer snel leeg. Bovengrondse infiltratievoorzieningen kunnen gecombineerd worden met ondergrondse infiltratievoorzieningen, dit noemt men dan gemengde infiltratie. De uiteindelijke reden waarom infiltratievoorzieningen worden toegepast, is om het rioleringsnetwerk te ontlasten.

Wadi's zijn geen droogvallende poelen, geen poelen en zeker geen vijvers.

Op wadi’s sluit je proper hemelwater aan. Dit water kan van jouw dak komen, zoals bijvoorbeeld het dak van jouw woning, of tuinhuis, of carport,… Misschien komt het water van een andere verharde oppervlakte? Het is alleszins het propere hemelwater waarvan je wil dat het infiltreert. Jouw dak mag dus niet verontreinigd worden met schadelijke reinigingsmiddelen om het oppervlak bijvoorbeeld te ontmossen. Spijtig genoeg kunnen dieren de wadi gebruiken als toilet, wat betekent dat op het infiltratieveld veel fecale verontreiniging kan ontstaan. Wadi-water kan dus een reëele kans op infecties geven. Wadi-water zou je niet als speel-water mogen benaderen, hoe groot de verleiding ook is… Je kan hier best even de E.coli-bacterie voor de geest halen omdat iedereen deze allicht kent. Als E.coli in het water terecht komt, kan je best meteen aan de alarmbel trekken. Mest is een belangrijke besmettingsbron, en dat wil je net niet in jouw wadi. Je zou jouw wadi maar bemesten waarna deze vult met hemelwater en de kinderen starten met spelen in deze plas. Dat is geen goed idee. Het is ook daarom dat je soms wadi’s ziet die omsloten worden door een mooi hekwerk. Deze afsluiting houdt een deel van de dieren alvast weg.

 

Een wadi kan of mag je geen vijver of poel noemen omdat dit een verkeerd beeld geeft over de werking en bedoeling van een infiltratieveld dat dus telkens op hele korte tijd vult, en op korte tijd leeg staat. 

De moeilijkheid ...

Algemeen wordt aangenomen dat de neerslag zal toenemen en buien zwaarder worden. Jouw wadi kan mogelijk het water niet verwerken? Best is om een noodoverlaat te plaatsen die overstroming vermijdt. Zo moeilijk is het eigenlijk niet om een wadi te maken.

 

Wadi's op het laagste punt van jouw tuin (?) ...

Project links: Wadi’s kunnen heel wat kilometers lang zijn en meerdere meters breed. Dat betekent dat ze niet op het laagste punt liggen maar wel daar waar plaats is en ook de mogelijkheid bestaat tot infiltratie. Wadi-ontwerpen bestaan onder andere uit dwarsprofielen die de infiltratiekom en het infiltratiebed laten zien en uit lengteprofielen. Wadi-ontwerpen zijn leuk omdat er tal van bruggen en regelmatig ook speeltoestellen (die met de  nodige aandacht in het ontwerp worden betrokken) worden voorzien. Infiltratievoorzieningen worden sowieso steeds berekend. Het project links laat een wadistructuur in een verstedelijkte omgeving zien. Deze omgeving wordt als park ingericht met heel wat wandel- en fietsverkeer en flink wat groen.

Project boven: wadi’s kunnen ook in kerkpleinen betrokken worden.

Bron van de 4 afbeeldingen links: Het Laatste Nieuws, online artikel / Aansluitend op de heraanleg van de Beernemsteenweg starten de gemeente Wingene en de Vlaamse Landmaatschappij met de herinrichting van Wildenburg als toeristische toegangspoort tot landschapspark Bulskampveld. Een eerste ontwerp is klaar. – AnteaGroup

Beplanting van infiltratievoorzieningen

Goed. U bent alvast mee dat wadi’s heel wat studiewerk vragen alvorens ze op plan verschijnen. Je moet het infiltratievermogen kennen, de structuur van de bodem, de grondwaterstanden, de terreinprofielen,… dat is een hele boterham. Eenmaal er groen licht is om ze in het ontwerp te betrekken, kan je er heel wat leuke modellen aan geven en eventueel zelfs beplanten…
Wadi’s worden eigenlijk niet of zelden beplant. Dat komt omdat er rekening wordt gehouden met het onderhoud/beheer en vooral de kostprijs. Misschien wordt de wadi gebruikt als bron voor natuurlijke vegetatieontwikkeling? En misschien is het handig dat de structuur gewoon regelmatig gemaaid moet worden ipv het handmatig wieden of schoffelen. Indien je toch wat meer budget kan besteden aan een wadi (reken dus ook de werkuren die besteed worden aan het beheer en onderhoud), kan deze best ingericht worden ifv de tijdelijke inundatie . Een inundatie is het opzettelijk onder water zetten van een oppervlakte. Daar zit de adder onder het gras. Het plantgoed moet bovendien ook bestand zijn tegen periodes van langdurige droogte. Want dat is uiteindelijk hetgeen een wadi doet: droogvallen. Maar van zodra wadi’s langer dan 2 weken gevuld staan, moet je al helemaal opletten met wat je neerzet. Het is natuurlijk afhankelijk welke (eventuele) afvoeren je precies aansluit op de wadi. Als het 14 dagen op rij regent, kan het goed mogelijk zijn dat de wadi in jouw tuin 14 dagen gevuld staat. Om een wadi in te richten, heb je een goed doorlatende bodem nodig.

Goed werkende wadi’s vallen dus sowieso steeds droog – op korte tijd. Specifiek- in jouw tuin- kan het een heel moeilijke taak worden om een deftig werkende wadi te creëeren. 

Kijk naar de afbeeldingen hiernaast en boven. Achteraan de wadi staat een boom. Deze boom staat met de onderstam in de wadi-structuur. Niet alle bomen (of misschien beter: onderstammen) zijn geschikt om tijdelijk onder water of zelfs met natte voeten te staan. Op de afbeelding/ontwerp zie je een Acer saccharinum ‘Pyramidale’. De boom staat op het einde van de wadi, voldoende ver van alle verhardingen. Acer s. ‘Pyramidale’ is namelijk oppervlakkig wortelend met sterke vertakkingen en fijne haarwortels en drukt verhardingen omhoog. Ik neem in dit voorbeeld dus aan dat de wadi tamelijk lang onder water staat en de bodem niet zo bijster goed waterdoorlatend is of dat er mogelijk toch een hoge grondwatertafel is. Voorts zet je geen beuk. Beuken kunnen niet tegen verzadigde bodems, wisselende (grond)waterstanden en uitdrogende bodems. Dat is nu net hetgeen een wadi doet. Bedenk hier ook dat er onderstammen, tussenstammen en de uiteindelijke enting van een kroon kan zijn die ten alle tijde verenigbaar moeten zijn, ongeacht de groei-omstandigheden.

Afbeelding boven: wadi’s worden doorgaans ingezaaid met een aangepast mengsel ipv dat ze daadwerkelijk beplant worden. Dit komt voornamelijk owv het onderhoud en het beheer van de structuur.

U bent verkocht: u wil een wadi en liefst in de voortuin.

Tijdens de winter is de openbare rijweg een pekelvat. Al dat oppervlaktewater kan in uw wadi terecht komen waardoor uw wadi 1 pot zout wordt. Dat betekent gelijk dat al uw planten niet alleen tegen de wisselende waterstanden moeten kunnen, maar ook nog eens tegen zoute omstandigheden. In’t slechtste geval ligt uw wadi dan ook nog eens in de zone van het spatwater. Ook daar moet uw plantgoed dus tegen bestand zijn. Doorgaans duurt deze ‘zoute periode’ niet erg lang tijdens de winter, maar toch lang genoeg om sommige planten te beschadigen.

Tuinen met wadi's kunnen erg mooi zijn.

Tuinen met wadi’s kunnen een natuurlijke vorm hebben, maar kunnen ook erg mooi sterk architecturaal ingericht worden. In principe kan je jouw tuin lichtglooiend inrichten waarbij bepaalde delen telkens onder water komen te staan. Bedenk wel dat je hier met een reliëfwijziging te maken hebt. De kans bestaat dat u deze werkzaamheden in het omgevingsloket moet indienen. Als u te maken hebt met transport van grond, moet u mogelijk ook hier rekening mee houden. Voorts bestaat er ook nog zoiets als een milieuvergunning. ’t Is maar dat u weet dat er soms heel wat bij kan komen kijken. Als u het helemaal ingewikkeld wil hebben, bestaat er zelfs zoiets als een hydraulische nota waarbij een kadering van de studie moet zijn met grondwaterpeilmetingen, SIRIOmodellen, enzoverder.

Copyright © 2020 MIJNEN HOF
top
Spring naar toolbar