Wadi's: engineering op z'n best

gepubliceerd op 30 januari 2020,
Engineering op z’n best:
Bekijk eventueel de video’s voor:
– catchment area and water drop
– channel design

 

filmpje onder: inplanting wadi-structuren via waterdrop om zware buien op te vangen. Opgelet: dit is slechts een onderdeel van de studie.

filmpje onder: Autodesk Storm and Sanitary Analysis Overview: Stormwater Model from Scratch.

Hier onder staat moeilijke en vervelende materie. Maar hopelijk wil je hier de tijd voor nemen om te lezen.... gewoon om uw blik wat groter te maken op deze materie en kritischer te worden.

Wadi-watte?

Wadi’s bestaan reeds zeer lang (zelf ben ik er vanaf 1998 mee bezig) , maar ze worden vandaag de dag steeds meer naar de voorgrond geschoven om in tuinen een infiltratievoorziening te realiseren, die dus telkens met onregelmatige tussenpozen gevuld zijn met hemelwater. Wadi’s staan dus het merendeel droog. Ze vullen op korte tijd en zijn op korte tijd ook leeg. Wadi’s zijn ook helemaal niet diep. Vaak spreken we simpelweg over een diepte van de wadi-kom van 20 / 30 / 40 cm waarbij de wadi dient voor zowel bodem- als wandinfiltratie. Het is niet ongewoon dat de toplaag bewerkt wordt om betere infiltratie mogelijk te maken. Soms worden er granulaten toegepast, maar hier zitten een aantal stevige beren op de weg waarover verder op deze webpagina wordt uitgebreid. Als de onderlaag weinig doorlatend blijkt, kan ook hier filtermateriaal toegevoegd worden. Een wadi bestaat dus uit een infiltratiekom en eventueel een infiltratiebed. Je kan wadi’s ook dieper uit- en afgraven (bijvoorbeeld zelfs 1.5m diep), zolang er maar sprake is van infiltratie maar in tuinen zie je dit vrijwel nooit toegepast omdat voornoemde structuren e-erg breed kunnen zijn. In tuinen blijft men smal en klein. Wadi’s liggen best boven de grondwatertafel. Stel dat er toch grondwater in de wadi zou terecht komen, kan dit ijzerhoudend zijn en oxideren in de wadi-structuur – het filterbed (om maar een voorbeeld te geven wat grondwater kan doen…). Als de wadi gevuld zit met grondwater kan hemelwater trouwens niet meer infiltreren. Het is niet de bedoeling dat wadi’s bufferen. Wadi’s lopen dus zeer snel leeg. Bovengrondse infiltratievoorzieningen kunnen gecombineerd worden met ondergrondse infiltratievoorzieningen, dit noemt men dan gemengde infiltratie. De uiteindelijke reden waarom infiltratievoorzieningen worden toegepast, is om het rioleringsnetwerk te ontlasten. U dient te begrijpen dat u met uw kleine wadi de grondwatertafel en/of het droogteprobleem niet kan aanpakken: u bent in de eigen tuin te kleinschalig bezig.

Ter info en te onthouden: infiltratievoorzieningen zijn geen buffervoorzieningen. Van zodra een plas water niet leegloopt kan er overstroming optreden. Wadi’s worden soms wel eens als regenwateropslag omschreven maar dat klopt niet. Soms wordt aanbevolen om bepaalde types materiaal in de wadi-kom te gebruiken waardoor het water zelfs niet eens kan infiltreren. Ik heb ook al eens een promotiefilm gezien waar een krat de grond werd ingewerkt en er enkel wandinfiltratie was en geen bodeminfiltratie. De bewerking van de grond die men liet zien, stond garant voor het maken van drijfzand. Echt waar!

Foto boven komt van wikipedia: echt waar… ik heb een instructiefilm gezien op youtube waar men simpelweg drijfzand aan het maken was ipv een infiltratievoorziening. Zelf ben ik ooit eens opgebeld geweest om gewoon eens vrijblijvend naar een tuin te gaan kijken waar de tuineigenaars zelf – op eigen initiatief – ook drijfzand hadden gemaakt. Ik zakte toen tot halfweg mijn dijen weg in deze brij. 

 

Wadi's zijn geen droogvallende poelen, geen poelen en zeker geen vijvers.

Legionella na hoosbuien.

Lees volgend artikel: Legionella na hoosbuien.

Op wadi’s sluit je proper hemelwater aan. Dit water kan van jouw dak komen, zoals bijvoorbeeld het dak van jouw woning, of tuinhuis, of carport,… Misschien komt het water van een andere verharde oppervlakte? Het is alleszins het propere hemelwater waarvan je wil dat het infiltreert. Jouw dak mag dus niet verontreinigd worden met schadelijke reinigingsmiddelen om het oppervlak bijvoorbeeld te ontmossen. Spijtig genoeg kunnen dieren de wadi gebruiken als toilet, wat betekent dat op het infiltratieveld veel fecale verontreiniging kan ontstaan. Wadi-water kan dus een reëele kans op infecties geven. Wadi-water zou je niet als speel-water mogen benaderen, hoe groot de verleiding ook is en hoe dikwijls ook je dit door een aantal deskundigen gepromoot ziet… Je kan hier best even de E.coli-bacterie voor de geest halen omdat iedereen deze allicht kent (dit is een omgevingskiem die je vindt in de omgeving van mest). Als E.coli in het water terecht komt, kan je best meteen aan de alarmbel trekken. Mest is een belangrijke besmettingsbron, en dat wil je net niet in jouw wadi. Je zou jouw wadi maar bemesten (of de hond heeft er zijn plekje gevonden) waarna deze vult met hemelwater en de kinderen starten met spelen in deze plas. Dat is geen goed idee. Het is ook daarom dat je soms wadi’s ziet die omsloten worden door een mooi hekwerk. Deze afsluiting houdt een deel van de dieren alvast weg. Bedenk ook dat hemelwater dikwijls via een gescheiden rioleringsstelsel wordt afgevoerd (RWA-riolering). In sommige gemeenten is het verplicht om het eigen regenwater op het eigen terrein te houden. Soms kan er via een stedenbouwkundige vergunning de verplichting op inderdaad zelfs een infiltratievoorziening bestaan.

 

Een wadi kan of mag je geen vijver of poel noemen omdat dit een verkeerd beeld geeft over de werking en bedoeling van een infiltratieveld dat dus telkens op hele korte tijd vult, en op korte tijd leeg staat. Poelen en zeker ook vijvers lopen niet zo snel leeg. Als jouw vijver leegloopt is allicht de vijverfolie beschadigd.
Wadi’s die overstromen dienen over te storten. Dit water wordt (met aandrang!) afgevoerd en mag NIET/NOOIT op een naburig grasveld terecht komen omdat je dan de overstroming alleen maar groter en erger maakt.

De moeilijkheid ...

Algemeen wordt aangenomen dat de neerslag zal toenemen en buien zwaarder worden. Jouw wadi kan mogelijk het water niet verwerken? Best is om een noodoverlaat te plaatsen die overstroming vermijdt. Zo moeilijk is het eigenlijk niet om een wadi te maken.

 

Afbeelding boven en links | infiltratie naast (of nabij) woningen en terrassen kan voor wateroverlast zorgen in bijvoorbeeld kelders. Controleer grondwaterstanden en ‘bezint eer ge begint’.  Lukt het om kortbij woningen infiltreringen te realiseren? In 1 woord: Prachtig! Infiltratievoorzieningen worden echter dikwijls wat verder van de achterdeur gelegd. Bedenk wel het volgende: infiltratievelden kan je tijdens de winter dan weer gemakkelijk als schaatspiste inrichten…

Beplanting van infiltratievoorzieningen

Goed. U bent alvast mee dat wadi’s heel wat studiewerk vragen alvorens ze op plan verschijnen. Je moet het infiltratievermogen kennen, de structuur van de bodem, de grondwaterstanden, de terreinprofielen,… dat is een hele boterham. Eenmaal er groen licht is om ze in het ontwerp te betrekken, kan je er heel wat leuke modellen aan geven en eventueel zelfs beplanten…
Wadi’s worden eigenlijk niet of zelden beplant. Dat komt omdat er rekening wordt gehouden met het onderhoud/beheer en vooral de kostprijs. Misschien wordt de wadi gebruikt als bron voor natuurlijke vegetatieontwikkeling? En misschien is het handig dat de structuur gewoon regelmatig gemaaid moet worden ipv het handmatig wieden of schoffelen. Indien je toch wat meer budget kan besteden aan een wadi (reken dus ook de werkuren die besteed worden aan het beheer en onderhoud), kan deze best ingericht worden ifv de tijdelijke inundatie . Een inundatie is het opzettelijk onder water zetten van een oppervlakte. Daar zit de adder onder het gras. Het plantgoed moet bovendien ook bestand zijn tegen periodes van langdurige droogte. Want dat is uiteindelijk hetgeen een wadi doet: droogvallen. Maar van zodra wadi’s langer dan 2 weken gevuld staan, moet je al helemaal opletten met wat je neerzet. Het is natuurlijk afhankelijk welke (eventuele) afvoeren je precies aansluit op de wadi. Als het 14 dagen op rij regent, kan het goed mogelijk zijn dat de wadi in jouw tuin 14 dagen gevuld staat. Om een wadi in te richten, heb je een goed doorlatende bodem nodig.

Goed werkende wadi’s vallen dus sowieso steeds droog – op korte tijd. Specifiek- in jouw tuin- kan het een heel moeilijke taak worden om een deftig werkende wadi te creëeren. 

Kijk naar de afbeeldingen hiernaast en boven. Achteraan de wadi staat een boom. Deze boom staat met de onderstam in de wadi-structuur. Niet alle bomen (of misschien beter: onderstammen) zijn geschikt om tijdelijk onder water of zelfs met natte voeten te staan. Op de afbeelding/ontwerp zie je een Acer saccharinum ‘Pyramidale’. De boom staat op het einde van de wadi, voldoende ver van alle verhardingen. Acer s. ‘Pyramidale’ is namelijk oppervlakkig wortelend met sterke vertakkingen en fijne haarwortels en drukt verhardingen omhoog. Ik neem in dit voorbeeld dus aan dat de wadi tamelijk lang onder water staat en de bodem niet zo bijster goed waterdoorlatend is of dat er mogelijk toch een hoge grondwatertafel is. Voorts zet je geen beuk. Beuken kunnen niet tegen verzadigde bodems, wisselende (grond)waterstanden en uitdrogende bodems. Dat is nu net hetgeen een wadi doet. Bedenk hier ook dat er onderstammen, tussenstammen en de uiteindelijke enting van een kroon kan zijn die ten alle tijde verenigbaar moeten zijn, ongeacht de groei-omstandigheden.

Afbeelding boven: wadi’s worden doorgaans ingezaaid met een aangepast mengsel ipv dat ze daadwerkelijk beplant worden. Dit komt voornamelijk owv het onderhoud en het beheer van de structuur.

U bent verkocht: u wil een wadi en liefst in de voortuin.

Tijdens de winter is de openbare rijweg een pekelvat. Al dat oppervlaktewater kan in uw wadi terecht komen waardoor uw wadi 1 pot zout wordt. Dat betekent gelijk dat al uw planten niet alleen tegen de wisselende waterstanden moeten kunnen, maar ook nog eens tegen ‘zoute’ omstandigheden. In’t slechtste geval ligt uw wadi dan ook nog eens in de zone van het spatwater. Ook daar moet uw plantgoed dus tegen bestand zijn. Doorgaans duurt deze ‘zoute periode’ niet erg lang tijdens de winter, maar toch lang genoeg om planten te beschadigen. Het bodemleven trekt zich bovendien terug uit een verzilte bodem. Soms zie je wel eens dat straatgoten op wadi’s worden aangesloten. Dit zorgt helaas vaak voor een achteruitgang van de drainerende werking van de structuur owv het hoger gehalte aan Chloride in het oppervlaktewater. Let wel: dit is allemaal afhankelijk van onder andere droog- en natstrooien, de bodemsituatie, enzoverder. Water met minder dan 300 Cl per liter is zoet, Chlorideghalten van 300-1000 is brak, water met meer dan 1000 mg Chloride per liter is zout. Als er vaak wordt gestrooid zal de zoutconcentratie bij stagnerend water snel oplopen. Op sommige plaatsen is er zelfs sprake van brak water doorheen het ganse jaar in wadi-structuren. Algemeen wordt aangenomen dat over langere periode het grondwater daardoor onacceptabele Chloridegehaltes zullen halen en dat dit voor problemen zal zorgen voor de drinkwaterwinning. Verslemping zie je vooral als het zout kan binden aan lutum, daardoor wordt de drainering ernstig belemmert. Bedenk dat wadi’s klein van oppervlakte zijn waar hoge concentraties kunnen ontstaan aan vervuilende stoffen. In België is men niet erg gespecialiseerd in heel deze materie dat blijkt uit literatuur. Buitenlands onderzoek wordt vaak geraadpleegd.

Wadi's en verhoogde schimmeldruk.

Wadi’s kunnen helaas wel eens lijden onder schimmeldruk zoals voetrot.

Voetrot is een schimmel die zich zelfs onder sneeuw kan uitbreiden. Je zal merken dat deze schimmel vooral uitbreidt als deze valt op niet-bevroren grond. 
Stel dat je over het gazon loopt als er een sneeuwlaag ligt, kan de gehele plant afsterven.
Er bestaat ook nog zoiets als een bruine-sclerotiënziekte, maar die zie je niet zo vaak. Deze schimmel groeit ook onder sneeuw en hoe langer deze blijft liggen, hoe groter de schade kan zijn.
Je zal merken dat deze schimmel vooral uitbreidt als de ondergrond wel bevroren is en het grondoppervlak tijdens een langdurige dooi-periode nat blijft. Als je een tuinaannemer zou contacteren om een nieuwe grasmat te leggen, zal hij alles in mogelijke stellen om een ondergrond zonder kuilen te maken en laat dit nu net een wadi zijn.

Tuinen met wadi's kunnen erg mooi zijn.

Tuinen met wadi’s kunnen een natuurlijke vorm hebben, maar kunnen ook erg mooi sterk architecturaal ingericht worden. In principe kan je jouw tuin lichtglooiend inrichten waarbij bepaalde delen telkens onder water komen te staan. Bedenk wel dat je hier met een reliëfwijziging te maken hebt. De kans bestaat dat u deze werkzaamheden in het omgevingsloket moet indienen. Als u te maken hebt met transport van grond, moet u mogelijk ook hier rekening mee houden. Voorts bestaat er ook nog zoiets als een milieuvergunning. ’t Is maar dat u weet dat er soms heel wat bij kan komen kijken. Als u het helemaal ingewikkeld wil hebben, bestaat er zelfs zoiets als een hydraulische nota waarbij een kadering van de studie moet zijn met grondwaterpeilmetingen, SIRIOmodellen, enzoverder.

Bloemenrijke wadi's.

Mengsel B116 – wadimengsel – biodivers.nl

Toepassing: Bedoeld voor het ontwikkelen van erosiebestendige en bloemrijke wadi’s

Samenstelling: Betonie, Dotterbloem, Echte koekoeksbloem, Geel walstro, Gestreepte witbol, Grote pimpernel, Gevleugeld hertshooi, Kamgras, Knoopkruid, Kleine ratelaar, Kruipende boterbloem, Madelief, Margriet, Moerasrolklaver, Paardenbloem, Pijpenstrootje, Pinksterbloem, Ruwe smele, Roodzwenkgras, Schapengras, Scherpe boterbloem, Smalle weegbree, Struisgras, Veldlathyrus,
Wilde betram en Witte klaver

Benodigde hoeveelheid: 35 tot 50 kg/ha

Bijbehorend maairegime: Beheer: maaien en afvoeren: afhankelijk van voedingstoestand 1 tot 2 x per jaar in september/oktober

Mengsel Stroomdalflora – meerjarig (!) wadimengsel – Advantaseeds.nl

Toepassing: Bedoeld voor het ontwikkelen van erosiebestendige en bloemrijke wadi’s

Samenstelling:

AgrimonieGoudgeelMeerjarigAgrimonia eupatoria
AvondkoekoeksbloemWitMeerjarigSilene pratensis
BeemdkroonLichtpaarsMeerjarigKnautia arvensis
BoerenwormkruidGeelMeerjarigTanacetum vulgare
DuizendbladWitMeerjarigAchillea millefolium
Echt walstroGeelMeerjarigGalium verum
FluitekruidWitMeerjarigAnthriscus sylvestris
Gele morgensterGeelEén- en meerjarigTragopogon pratensis
Gewoon barbarakruidGoudgeelMeerjarigBarbarea vulgaris
Gewoon knoopkruidPurperMeerjarigCentaurea jacea
Glad walstroWitMeerjarigGalium mollugo
Groot streepzaadRozeTweejarigCrepis biennis
Grote bevernelWitMeerjarigPimpinella major
Grote vossestaartGroenMeerjarigAlopecurus pratensis
MargrietWitMeerjarigLeucanthemum vulgare
MuskuskaasjeskruidRozeMeerjarigMalva moschata
PastinaakGeel MeerjarigPastinaca sativa
Scherpe boterbloemGeelMeerjarigRanunculus repens
Wilde cichoreiBlauwMeerjarigCichorium intybus
Wilde marjoleinRoze/roodMeerjarigOriganum vulgare
Wilde peenWitMeerjarigDaucus carota
ZeepkruidLichtrozeMeerjarigSaponaria officinalis
Zwarte toortsLichtgeelMeerjarigVerbascum nigrum

Benodigde hoeveelheid: 15 kg/ha

Bijbehorend maairegime: Beheer: maaien en afvoeren: Maai het mengsel af voor of na de winter boven de rozetten van de meerjarige soorten (> 10 cm) of kies voor gefaseerd maaibeheer.

Copyright © 2021 MIJNEN HOF
top
Spring naar toolbar