BODEM

BOMEN

STRUIKEN

Planten kunnen water opzuigen uit de bodem dankzij onder andere de complexe werking van het grondwater en capillaire opstijging. Helaas kunnen bodems die uit grof zand bestaan, weinig van dit opstijgend vocht aanbieden. Zandgronden kunnen het grondwater 20-100 cm laten opstijgen, in kleigronden is dit 2 m of zelfs meer (ter info: nooit meer dan 10m). Deze laag, de capilaire zone, kan samenvallen met de effectieve wortelzone. Er bestaat niet alleen een capillaire zone, maar ook nog eens een pendulaire zone: de zone met het hangwater dat niet in verbinding staat met het grondwater.
Het kan inderdaad dat bodems zelfs helemaal verzadigen zodat er geen enkele luchtporiën meer zijn. De kans bestaat ook dat het water zo diep zit, dat planten helemaal niet van de voordelen van dit bodemprofiel kunnen genieten. Dat is hetgeen je de laatste jaren meer frequent ziet gebeuren: historisch lage grondwaterstanden bij de start van het groeiseizoen. Dat betekent gelijk dat mogelijk ook de capillaire zone te laag zit. Nog maar te zwijgen over het hangwater. Kortweg: het is te droog – vanaf het voorjaar.

Plantenweefsel bestaat voorts grotendeels uit water wat gelijk betekent dat planten veel water kunnen verdampen. De buffercapaciteit van water in planten is vrij beperkt. Reken dat per dag de wortels eigenlijk evenveel water zouden moeten opnemen als de plant verdampt die dag. Over het algemeen betekent het inderdaad dat tekorten op locatie dus aangevuld moeten worden.
Tekorten ontstaan oa bij een uitblijven of gebrek aan capillaire opstijging of slechte vochtberging van de bodem.
Er worden nog meer factoren in rekening gebracht om water te geven.
Denk aan bladoppervlak, zonnestraling, lichtinterceptie, … en vooral ook – niet te onderschatten – water en/of zoutstress als u al zou beregenen of een druppelsysteem zou gebruiken…

Quartair, afsluitende formatie , HCOV 0300?

Net boven de grondwaterlaag en de capilaire laag, vind je de funiculaire zone: een bodemlaag waar je zowel water als lucht vindt. In ideale omstandigheden is deze zone rijk aan organisch materiaal en heeft deze zone een ideaal vochtvasthoudend vermogen. In weinig ideale (en vaak realistische) omstandigheden rekent (of beter: hoopt) u echter op een maximaal vochtvasthoudend vermogen van hemelwater. Dit bereikt u door zelf compost of humusrijk materiaal door de grond te mengen en door het bodemprofiel te wijzigen. U zal dus in uw eigen tuin de oorspronkelijke gelaagdheid wijzigen door inbreng van vreemde materialen en dan wordt het hopen op neerslag. Dat is niet ideaal. Grond kent een rijke geschiedenis en op sommige plaatsen vind je op geringe diepte zelfs storende lagen. De freatisch watervoerende laag kan bijvoorbeeld bestaan uit een quartaire zandige deklaag (HCOV 0151) en afgesloten worden door een formatie van grijze siltige klei en kleiige silt. Iedere laag heeft dus een andere doorlaatbaarheid. Dit alles heeft niet enkel effect op uw plantgoed, maar ook op bemalingen als u die al zou toepassen. In uw eigen tuin zal u 9/10 hier niet en vrijwel bijna zeker nooit mee in contact komen.

De bodem: laag per laag

De bodem laag per laag (zie onder) laat de wortelzone en eventuele wortelprofielen zien. 

Mulchen?

Laten we starten met mulchen. Mulch is géén bodemverbetering maar wel een bodemafdekking. Mulch kan voor flink wat problemen zorgen wanneer uw perceel of tuingrond een verhoogde plaagdruk kent. Sommige schadelijke insecten leven in de bovenste bodemlaag die u door een mulchlaag moeilijk ontoegankelijk maakt zodat u ze vrijwel niet niet kan bestrijden. Bestrijding van sommige bodeminsecten kan heel gemakkelijk omdat ze gevoelig zijn aan bodembewerking. Als u de grond afdekt met cacao-doppen lukt dit niet of doet u dit sowieso helemaal niet. Cacao-doppen kunnen bovendien tot ernstige vergiftigingen bij huisdieren leiden.

Bedenk ook dat in mulchlagen wortelgroei kan zijn en deze lagen ook sterk kunnen uitdrogen. Dat betekent dat plantgoed het nog moeilijker kan hebben om te overleven in een bodem – zelfs al is dat zandgrond – met bijvoorbeeld een bepaald beperkt percentage lutum. Simpelweg omdat het wortelprofiel deels in de mulchlaag kan zitten. Mulch kan ook een vals gevoel van veiligheid geven: volwassen plantgoed kan door droogte niet genieten van het oppervlakkige effect van mulchlagen: het vasthouden van water door verdamping te vertragen. 

Ben ik dan tegen mulch? Neen, want hoewel er nog heel wat meer nadelen op te sommen zijn, zijn er ook flink wat voordelen. U zal alleszins voor uzelf moeten bepalen of dit een meerwaarde voor de eigen tuin kan betekenen. U zal dit ook in overleg met de partner moeten zetten. Voor veel tuineigenaars zal de onkruidonderdrukking de belangrijkste toegevoegde waarde zijn. U hebt geen zin in handmatig wieden en/of schoffelen? Er wordt snel gegrepen naar een onkruidwerende worteldoek met boomschors als afdeklaag.

De bodem: laag per laag

De bovenste 20cm

Bodemverbetering gazon

Afbeelding boven : de wortelzone van Engels Raaigras: gezaaid begin maart. A: 2 weken na zaaien; B: 4 weken na zaaien; C: 10 weken na zaaien; D: 61 weken na zaaien (14 maanden) (Kutschera en Lichtenegger, 1982) 

 

zandgrond:

  • Zandgrond: tracht deze te verbeteren met kleigrond. Dit kan bentoniet zijn. Bentoniet bindt nutriënten uit compost waardoor voedingsstoffen minder snel zullen uitspoelen naar het grondwater. Een combinatie van mest en bentoniet is dan ook een goede manier om de bodemvruchtbaarheid te verhogen. Tracht de grond te verbeteren met compost of humusrijk materiaal.
  • Stikstof, forfor en kalium zijn de belangrijkste nutriënten om gras te laten groeien. Streef naar optimale toediening.
  • De bewortelingsdiepte van het gras beïnvloed de opname van nitraat: een diepere beworteling en verhoogde wortelintensiteit draagt bij tot een betere nutriëntenbenutting.
  • De wijze waarop u uw grasmat beheerd en gebruikt, beïnvloed de bewortelingsdiepte.
  •  Op zandgrond combineert u bodemverbetering met aangepaste zaaimengsels. Diepwortelende rietzwenkgrassen genieten de voorkeur op zandgronden. 
  • Vermijd of denk goed na over het gebruik van mulch of bodembedekking: wortels van planten kunnen in deze laag vestigen en sneller uitdrogen. Mulchlagen verhinderen een natuurlijke vegetatieontwikkeling indien zaailingen op mulchlagen moeten groeien.

kleigrond:

DSM, DTM, LAMBERT EN TAW

Copyright © 2020 MIJNEN HOF
top
Spring naar toolbar